ಬೆಂಗಳೂರು: ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ನಗದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು, ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಸುತ್ತಬಹುದು. ಟೀ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಮಾಲ್ಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ (QR Code) ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವುದು ನಮಗೆ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೌಲಭ್ಯದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಸೈಬರ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ಗಳ ಹಾವಳಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಹೊಸ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ.
ಏನಿದು ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆ? ಏಕೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರ?
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳು ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್’, ಕೆವೈಸಿ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್ ಕಳುಹಿಸಿ ಹಣ ಲಪಟಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಕಷ್ಟಾರ್ಜಿತ ಹಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ಫೋನ್ ಪೇ, ಗೂಗಲ್ ಪೇ, ಪೇಟಿಎಂ ನಂತಹ ಥರ್ಡ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಪ್ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ 24 ಗಂಟೆಗಳ ನಿರ್ಬಂಧ (Cooling Period)
ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ನೀವು ಯಾವುದಾದರೂ ಹೊಸ ಯುಪಿಐ ಆಪ್ಗೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಆದಾಗ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಲಾಗಿನ್ ಆದಾಗ, ಮೊದಲ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
-
ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 2,000 ರೂ.ವರೆಗೆ) ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
-
ಇದು ಏಕೆ ಅಂದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಫೋನ್ ಕಳುವಾಗಿ ವಂಚಕರು ಹೊಸದಾಗಿ ಯುಪಿಐ ಐಡಿ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಂಚನೆ ತಡೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ವಂಚಕರು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ಸೋಗು ಹಾಕಿ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್’ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅಸಹಜ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು (Unusual Transactions) ಗುರುತಿಸುವ ಎಐ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಲು ಸೂಚಿಸಿದೆ.
-
ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಿಂದ ದಿಢೀರನೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಅಪರಿಚಿತ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ವಹಿವಾಟನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ದೃಢೀಕರಣ ಕರೆ ಮಾಡಬಹುದು.
-
ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ‘ಇದು ವಂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ’ ಎಂಬ ಸಂದೇಶಗಳು ಆಪ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಬರಲಿವೆ.
ಟ್ಯಾಪ್ ಅಂಡ್ ಪೇ (Tap and Pay) ಸೌಲಭ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಿಂದ ಆರ್ಬಿಐ ಯುಪಿಐನಲ್ಲಿ ‘ಟ್ಯಾಪ್ ಅಂಡ್ ಪೇ’ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
-
ಈಗ ನೀವು ಕೇವಲ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಎನ್ಎಫ್ಸಿ (NFC) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇರುವ ಫೋನ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಮೆಷಿನ್ ಬಳಿ ಫೋನ್ ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬಹುದು.
-
ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
ಯುಪಿಐ ಲೈಟ್ (UPI Lite) ಮಿತಿ ಹೆಚ್ಚಳ
ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪಾವತಿಗಳಿಗಾಗಿ (ಹಾಲು, ತರಕಾರಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಬಳಸುವ ಯುಪಿಐ ಲೈಟ್ ಸೇವೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದೆ.
-
ಯುಪಿಐ ಲೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಈಗ ನೀವು ಯಾವುದೇ ಪಿನ್ (PIN) ನಮೂದಿಸದೆ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬಹುದು.
-
ಇದರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಆಫ್ಲೈನ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ದೋಷಪೂರಿತ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ (Transaction Reversal)
ಹಲವು ಬಾರಿ ನಾವು ತಪ್ಪಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಿತ್ತು.
-
ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಅನ್ವಯ, ತಪ್ಪಾಗಿ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಯುಪಿಐ ಆಪ್ ಮೂಲಕ ‘ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟ್’ (Dispute) ರೈಸ್ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾದ ಆಯ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ವಂಚನೆಗೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಹಣ ಮರಳಿ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಕೆವೈಸಿ (KYC) ಕಡ್ಡಾಯ
ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಲೆಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಆಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಕೆವೈಸಿ ಹೊಂದಿರುವ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರ ನಂತರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು.
-
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಆಧಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅಪ್ಡೇಟ್ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಲಿದೆ.
-
ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೆರೆಯಲಾದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಆರ್ಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು
ಆರ್ಬಿಐ ಎಷ್ಟು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಂದರೂ, ಗ್ರಾಹಕರ ಜಾಗೃತಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ:
-
ಪಿನ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ: ನಿಮ್ಮ ಯುಪಿಐ ಪಿನ್ ಕೇವಲ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬೇಕು, ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪಿನ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನೆನಪಿರಲಿ.
-
ಅಪರಿಚಿತ ಲಿಂಕ್ಗಳು: ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಅಥವಾ ಎಸ್ಎಂಎಸ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಲಾಟರಿ ಅಥವಾ ಬಹುಮಾನದ ಆಮಿಷದ ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
-
ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಶೇರಿಂಗ್ ಆಪ್ಗಳು: ಎನಿಡೆಸ್ಕ್ (AnyDesk) ಅಥವಾ ಟೀಮ್ವೀವರ್ನಂತಹ ಆಪ್ಗಳನ್ನು ಅಪರಿಚಿತರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ವಂಚಕರು ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
-
ಅಧಿಕೃತ ಆಪ್ಗಳು ಮಾತ್ರ: ಹಣಕಾಸಿನ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ಲೇ ಸ್ಟೋರ್ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಆಪ್ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ.
ಕೇವಲ ಒಟಿಪಿ ನಂಬಿ ಕೂರುವಂತಿಲ್ಲ (Dynamic 2FA) ಈಗಿನವರೆಗೆ ನಾವು ಆನ್ಲೈನ್ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಕೇವಲ ಎಸ್ಎಂಎಸ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಒಟಿಪಿ (OTP) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಿಂದ ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಒಟಿಪಿ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಹಂತದ ದೃಢೀಕರಣ (Two-Factor Authentication) ಇರಲೇಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಶವು ‘ಡೈನಾಮಿಕ್’ ಆಗಿರಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಬದಲಾಗುವಂತಹ ಅಥವಾ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿರಬೇಕು. ಇದು ಫಿಶಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬದಲಿಸಿ (SIM Swap) ಮಾಡುವ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಗರ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಡ್ಡಾಯದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಪೇ ನಂತಹ ಆಪ್ಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೇವಲ ಪಿನ್ ನಮೂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ನಿಮ್ಮ ಬೆರಳಚ್ಚು (Fingerprint) ಅಥವಾ ಮುಖದ ಗುರುತಿನ (Face ID) ಮೂಲಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ನೀವು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ನೀಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಕಳ್ಳತನವಾದರೂ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಪಿನ್ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿದರೂ ಅವರು ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ರಿಸ್ಕ್ ಆಧಾರಿತ ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ (Risk-Based Verification) ಎಲ್ಲಾ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀವು ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಲು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಗಡಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತ ಪಾವತಿಸುವಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀವು ದಿಢೀರನೆ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅಪರಿಚಿತ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅದನ್ನು ‘ಹೈ ರಿಸ್ಕ್’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓಟಿಪಿ ಅಥವಾ ಫೋನ್ ಕರೆ ಮೂಲಕ ದೃಢೀಕರಣ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರದ ನಿಯಮಗಳು ಈ ಬಾರಿಯ ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಲೋಪದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೇ ಹೊಣೆಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಂಚನೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಗ್ರಾಹಕರು ದೂರು ನೀಡಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಈ ಹೊಸ ಚೌಕಟ್ಟು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಎಟಿಎಂನಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ಮಿತಿ ನೀವು ಎಟಿಎಂ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಹಣ ಪಡೆಯುವ (UPI ATM) ಸೌಲಭ್ಯ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಿಂದ ಇದು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ‘ಉಚಿತ ಮಾಸಿಕ ಎಟಿಎಂ ವಹಿವಾಟಿನ’ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ನೀವು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಎಟಿಎಂ ಬಳಸುವ ಮಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಡೆದರೂ ಅದು ಒಂದು ವಹಿವಾಟು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ನಂತರ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹಣ ತೆಗೆಯುವಾಗ ಸುಮಾರು 23 ರೂಪಾಯಿ ಪ್ಲಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಸರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಾವತಿಗಳ ಮಿತಿ (Status Check Limit) ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅದು ‘ಪೆಂಡಿಂಗ್’ (Pending) ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಪದೇ ಪದೇ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಇದರಿಂದ ಯುಪಿಐ ಸರ್ವರ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ಮಿತಿ ಹೇರಿದೆ. ನೀವು ಒಂದು ಪೆಂಡಿಂಗ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಚೆಕ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕ್ರಾಶ್ ಆಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೈಗೊಂಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡಲು ದೈನಂದಿನ ಮಿತಿ ಅನೇಕ ಬಳಕೆದಾರರು ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಾರು ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ಪ್ರತಿ ಆಪ್ ಮೂಲಕ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದು ಸರ್ವರ್ ಲೋಡ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅನಗತ್ಯ ಡೇಟಾ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ನೀವು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಬಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡಲು ಹೋದರೆ ಅದು ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪಾವತಿ (Auto-Pay) ಸಮಯದ ಬದಲಾವಣೆ ನೀವು ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್, ಓಟಿಟಿ ಸಬ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಅಥವಾ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂತುಗಳಿಗಾಗಿ ಆಟೋ-ಪೇ ಸೌಲಭ್ಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಂತಹ ಹಣವು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಕಟ್ ಆಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಟ್ ಆಗುವಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕ್ರಮ ವಹಿಸಲಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹಣ ಕಟ್ ಆಗುವ 24 ಗಂಟೆ ಮೊದಲು ನಿಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶ ಬರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದು, ನೀವು ಆ ಪಾವತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಸರಳಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣದ ಭಾಷೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ, ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಕನ್ನಡ ಸೇರಿದಂತೆ) ನೀಡಲು ಆರ್ಬಿಐ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಓದಲು ಬಾರದ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಿಳಿಯದ ಜನರಿಗೂ ತಾವು ಯಾರಿಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಮೊತ್ತ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಯುಪಿಐ ಐಡಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಹೊಸ ಗಡುವು ನೀವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಪೇ ಅಥವಾ ಗೂಗಲ್ ಪೇ ಯುಪಿಐ ಐಡಿಯನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಐಡಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಿವೆ. ಅನೇಕರು ಹಳೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುವ ಯುಪಿಐ ಐಡಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ವಂಚಕರು ಅಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿ ಹಣ ಲಪಟಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡುವುದು ಈಗ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ಪದರ ನಾವು ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೇವಲ ಅಂಗಡಿಯ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮದಂತೆ, ಆ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಅಧಿಕೃತವೇ ಅಥವಾ ನಕಲಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಪ್ಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೋಡ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಶಂಕಿತ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಫೋನ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶ ಮೂಡಲಿದೆ.
ಸಾಲದ ಕಂತುಗಳ ಪಾವತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಲಭತೆ ಈಗ ನೀವು ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲೋನ್ ಅಥವಾ ಇಎಂಐ (EMI) ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಸರ್ವರ್ ಬಿಜಿಯಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟುಗಳು ಫೇಲ್ ಆಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು (Dedicated Channel) ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇಎಂಐ ಬೌನ್ಸ್ ಆಗಿ ದಂಡ ಪಾವತಿಸುವ ತೊಂದರೆ ತಪ್ಪಲಿದೆ.
ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನಡುವೆ ಆಗುವ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್ಬಿಐ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಿಪೇಯ್ಡ್ ಪೇಮೆಂಟ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ (PPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಾಲೆಟ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಶುಲ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.
ವಂಚನೆ ನಡೆದಾಗ ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಅವಧಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತವಾದರೆ, ನೀವು 24 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರೆ ಆ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವೇಗಗೊಳಿಸಲಿವೆ. ವಂಚಕರು ಹಣವನ್ನು ಒಂದು ಖಾತೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವ ಹೊಸ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಈಗ ಭಾರತೀಯರು ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗಲೂ ಯುಪಿಐ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಿಂದ ಇಂತಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ದರ (Currency Conversion Rate) ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆಪ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಾವು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ತಕ್ಷಣವೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ಲಭ್ಯತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಪಿಐ ಆಪ್ ಈಗ 24 ಗಂಟೆಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (Customer Care) ಹೊಂದಿರಲೇಬೇಕು. ಕೇವಲ ಚಾಟ್ ಬಾಟ್ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ನೇರವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕು. ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಜನರು ಪಡುವ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಈ ನೇರ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ (e-Rupee) ಪ್ರಚಾರ ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನದೇ ಆದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು (e-Rupee) ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಯುಪಿಐ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಆಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೌತಿಕ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅಕೌಂಟ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್ ಸೌಲಭ್ಯ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಪಡೆಯುವಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ‘ಅಕೌಂಟ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್’ ಎಂಬ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯುಪಿಐ ಆಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೀವು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ತರುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಯುಪಿಐ ಆಪ್ ಮೂಲಕವೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಬಹುದು.
ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಯುಪಿಐ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮಿತಿ ಪೋಷಕರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯುಪಿಐ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಆದರೆ ಅವರ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ದೈನಂದಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಗೇಮಿಂಗ್ ಆಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪೋಷಕರಿಗೆ ‘ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್’ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಸಲು ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಪಾಲಿಸಿಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈಗ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ‘ಸೈಬರ್ ವಿಮೆ’ (Cyber Insurance) ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿವೆ. ನೀವು ಯುಪಿಐ ಬಳಸುವಾಗ ಒಂದು ವೇಳೆ ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದರೆ, ಆ ಹಣವನ್ನು ವಿಮೆ ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲಕ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಿಂದ ಇಂತಹ ವಿಮೆಗಳನ್ನು ಯುಪಿಐ ಆಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ವಂಚನೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ‘ಹೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ‘ಹೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್’ (Heat Map) ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ದೂರುಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಗಾ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಂಚಕರು ಒಂದು ಕಡೆ ಕುಳಿತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಲೂಟಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳಲಿದೆ.
ನಿರಂತರ ವಹಿವಾಟಿನ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಂಚಕರು ಹಣವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅದನ್ನು ಹತ್ತಾರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ‘ಮಲ್ಟಿ-ಲೇಯರ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಹಣ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದರೂ ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಆ ಹಣವು ಎಟಿಎಂನಿಂದ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಮೊದಲೇ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಹಿಂದೆ ನಾವು ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಯುಪಿಐ ಐಡಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಹೊಸ ನಿಯಮದಂತೆ, ನೀವು ಯಾರಿಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅವರ ನೋಂದಾಯಿತ ವಿಳಾಸದ ಸಣ್ಣ ಸುಳಿವು ಕೂಡ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಾಗ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಾಗ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಧ್ವನಿ ಆಧಾರಿತ ಪಾವತಿ ದೃಢೀಕರಣ (Voice-Based Alerts) ಕೇವಲ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಮೆಸೇಜ್ ಬರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಫೋನ್ ಪೇ ಅಥವಾ ಗೂಗಲ್ ಪೇ ಆಪ್ಗಳು ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: “ಸಂತೋಷ್ ಅವರಿಗೆ 500 ರೂಪಾಯಿ ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ”) ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಕಣ್ಣಿನ ದೋಷ ಇರುವವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ನೋಡಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸಹಕಾರಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಹಿವಾಟಿನ ನಂತರ ಇಂತಹ ವಾಯ್ಸ್ ಅಲರ್ಟ್ ಬರುವುದು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ವಿಫಲವಾದರೆ ದಂಡದ ನಿಯಮ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣವಿದ್ದರೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸರ್ವರ್ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ವಹಿವಾಟು ಫೇಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಣ ಮಾತ್ರ ಕಟ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಹಣವು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ವಾಪಸ್ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದಂಡ (Compensation) ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸದಾ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್ ಮತ್ತು ವೇರಬಲ್ ಡಿವೈಸ್ ಪಾವತಿ ಈಗ ಕೇವಲ ಫೋನ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್ಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ‘ಟೋಕನೈಸೇಶನ್’ (Tokenization) ಎಂಬ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಅಸಲಿ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿವರಗಳು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಡೇಟಾ ಹ್ಯಾಕ್ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನೈಜತೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಗೂಗಲ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದಾಗ ವಂಚಕರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಯುಪಿಐ ಆಪ್ಗಳಲ್ಲೇ ‘ಅಧಿಕೃತ ಸಹಾಯವಾಣಿ’ (Verified Support) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೀಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಹೊರಗಡೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಂಬರ್ ಹುಡುಕುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಆಪ್ ಒಳಗಡೆಯೇ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ‘ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ರಹಿತ’ ಯುಪಿಐ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದ ಅಥವಾ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ‘UPI 123Pay’ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಫೋನ್ ಕಾಲ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಐವಿಆರ್ (IVR) ಮೂಲಕ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಿಂದ ಈ ಸೇವೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಇಲ್ಲದವರೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೈಫೈ (Public Wi-Fi) ಬಳಕೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ಆಪ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೀವು ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ನ ಉಚಿತ ವೈಫೈ ಬಳಸಿ ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಪ್ ನಿಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೈಫೈನಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಕಳುವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸದಂತೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂತಹ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿ.